Exodus


C’est la misère qu’on a eue,
C’est la peine qu’on a portée,

Ce sont des choses qu’on a tues,
Parce qu’on n’en pouvait parler,

C’est notre âme de réfugiés,
Frères, que nous avons vécue,

Toute de haine et de rancune,
Toute d’amour et de pitié,

Pendant les jours dont l’amertume,
Au fond du coeur nous est restée,

Frères, encore vous souvient-il,
Frères des mains, frères des pieds,

Lorsque toutes brûlaient nos villes,
Et qu’on partait, et qu’on marchait,

Frères d’exode sur la route,
Où pieds saignants, yeux révulsés,

Bouche amère et clamant ses doutes,
Sous le ciel nous avons passé,

Frères, encore vous souvient-il,
Frères, de l’exode et l’exil?

Choses du ciel et de la mer,
Lointaines vers où nous marchions,

Choses dont nous avons souffert,
Pays de trafic et marchand,

Choses des hommes et du temps,
Villes d’exil, villes amères,

Frères, encore vous souvient-il,
-Nous avons eu froid si souvent –

Frères des blancs hivers hostiles
En ce pays de tant de vent?

Toits de toile, vie transparente,
Dans un rond et nous alentour,

Nous avons dormi sous des tentes
Durant des nuits, durant des jours,

D’hiver et d’été longs d’attente,
Nous avons vécu sans amour,

Et yeux au loin, pensée absente,
-Frères, nos coeurs étaient si lourds-

De nos rancoeurs faisant le compte,
Frères, vous souvient-il toujours?

(Na het bombardement van Antwerpen in 1914 vluchtte Elskamp samen met zijn huisknecht Victor naar Nederland. Zij kwamen met vele andere Belgische vluchtelingen terecht in een tentenkamp in Bergen op Zoom. Elskamp putte uit deze traumatiserende ervaringen voor zijn dichtbundel Sous les tentes de l’Exode – bij mijn weten het enige werk uit de oudere Belgische literatuur waarin het leven als vluchteling wordt beschreven.)
Op de foto: Belgische vluchtelingen in Bergen op Zoom, 1914.

2 gedachtes over “Exodus

  1. Oom René werd verwacht in Nederland door zijn blijde moeder, ondanks haar 15 kinderen. Hij zou haar laatste zijn, hare jongste zijn én blijven. Door de oudsten werd hij steeds “onze slimste” genoemd want hij mocht (moest) langer naar schoolgaan. De leerplicht was ondertussen verlengd tot veertien jaar, en zijn meeste zussen en broers waren al aan het werk. Meestal was dat thuisarbeid, zoals klompenmaken, manden vlechten, wissen “plekken” (d.i. van de schors ontdoen, na het “roten” in de waterputten.) “Onze slimste” leerde lezen en schrijven ! En kijk : hij werd socialist ! “Een jong arbeider kwam daar in het licht te staan” (Herman Gorter). Hij werd syndicalist, want de verhalen van zijn zussen “die op het fabriek stonden”, dreven hem in de armen van vadertje Anseele.

    1. Een mooi verhaal, Werner! Het licht gloorde in het noorden. Bleef de familie lang in Nederland? De tweede roman van Johanna Spaey, Vlucht, gaat ook over Belgische vluchtelingen in Nederland.

      Elskamp verzamelde veel van zijn collectie ook ‘over het water’, in het Waasland.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s