Patroon

Ghirlandaio, H. Hieronymus, Chiesa Ognissanti, Firenze
Ghirlandaio, H. Hieronymus, Chiesa Ognissanti, Firenze

Vissers, kappers en naaisters voor haute-couture hebben hun patroonheiligen, vertalers ook. Op schilderijen krijgt Hieronymus vaak een mooie studeerkamer mee, dat is een prettige bonus. In Zeno X Gallery toont AMVK nog steeds haar rijdende studeerkamers/carrels, op de afbeelding hierboven lijkt het studeervertrek op een alkoof, met een gordijn afgesloten. Concentratie, meer heeft een mens niet nodig.

En opeens sta ik in gedachten op piazza Ognissanti. Zo weids, zo mondain, zo Frans, zo Engels. Institut français, English bookshop, een standbeeld van Carlo Goldoni, een snoepwinkel, een heel mooie jas in een herinnerde, verdwenen etalage. Hoe zou het er zijn?

Detective aan het werk

Field

Geïnspireerd door AMVK’s omgang met teksten van Marguerite Porete, bestelde ik deze recente historische studie, over het proces dat leidde tot de dood van Porete in Parijs. Jaren geleden schreef ik over Porete in Mijn België. Nu is het prettig om vast te stellen hoeveel uitstekend onderzoek er sindsdien is gevoerd. Sean L. Field levert een uitmuntende reconstructie af van het proces, de hoofdpersonen, de sfeer in Parijs in 1310 – het jaar waarin ook de Tempeliers op de brandstapel belandden. Hij gaat te werk als een detective die een cold case heropent. Ik houd van de onbevangenheid van Amerikaanse historici, hun sympathieke can do attitude. He can and does: een spannend en integer wetenschappelijk boek afleveren over een ingewikkelde zaak in een tijd die ons vreemd is geworden.

Sean L. Field, The Beguine, The Angel and The Inquisitor: The Trials of Marguerite Porete and Guiard of Cressonessart, Notre Dame Indiana, 2012.

Carrel

Carrel 'Enigma' op de opening van Degenerate Customized Solutions in Zeno X Galerij
Carrel ‘Enigma’ op de opening van Degenerate Customized Solutions in Zeno X Galerij

Met haar carrels doet AMVK me denken aan Wunderkammers en kunstkabinetten: rijdende studeerkamers om een persoonlijke wereld in te ordenen, na te denken, tot rust en tot nieuwe ideeën te komen. Concentratiemachines. Kunstwerken die je kunt gebruiken, heerlijk.

Performancekunstenaar Suske Antigoon (Franciscus) bestudeert collage, Degenerate Customized Solutions, Zeno X Galerij
Performancekunstenaar Suske Antigoon (Franciscus) bestudeert collage, Degenerate Customized Solutions, Zeno X Galerij

Docu-press 1

AMVK

In het Masereelcentrum opende zaterdag een boeiende tentoonstelling over de prenten die AMVK maakte tijdens haar residentie ter plaatse. Ze toonde er de reeks Verborgen Lagen, waarin ze experimenteert met kleuren en dragers; er is ook drukwerk te zien uit de jaren 1970-1980. Samen biedt dat een verrassend overzicht van haar grafische activiteit – of, om woorden te gebruiken die ik las op een vroeg werk van haar, “nieuwe vormen van onkomfortabel plezier”.

P1010939
Vernissage in het Masereelcentrum

Conversazione

Sacra Conversazione
Sacra Conversazione

‘Toen ik wegging, sneeuwde het.’
Een boekje met een omslag zo wit en donzig als sneeuw, deze uitgave van CC de Warande met tekeningen van Anne-Mie Van Kerckhoven en verhalen van uw dienares. Zwart op snee, zwart op sneeuw. Binnenin helle kleuren. AMVK voegt woord en beeld in elkaar, als in een middeleeuws verlucht handschrift. Die heerlijk trefzekere lijnen, die doeltreffende plaatsing van de tekstblokjes, dat is het werk van iemand die bladspiegels begrijpt.

Het zachte boek tegen mijn handpalm doet me nadenken: wat is dat eigenlijk, een verhaal? Een anekdote, een gesprek, iets op papier of op een podium, met levende mensen? Wanneer het alleen over gedrukte woorden gaat, dan hebben dit jaar de verhalen van Lydia Davis het meeste indruk op me gemaakt, het jaar daarvoor My Father’s Tears van John Updike. Maar ik heb plotseling ook weer zin in sprookjes, grimmige sprookjes. En gedaanteveranderingen.

Meesteres van de horizont

Vanwaar die illusie dat men een hele tentoonstelling in zich kan opnemen in twee uur tijd?
De afgelopen maanden heb ik kennisgemaakt met tekeningen van Anne-Mie Van Kerckhoven, maar in Oostende ontdekte ik nieuwe reeksen, in andere technieken, intuïtief en verfijnd tegelijkertijd. Ik hoorde de kunstenares vertellen hoe ze de tentoonstelling had opgebouwd als een soap, met de werken als personages – een idee dat me bijzonder aanspreekt, hoewel ik het nog niet doorgrond. En terwijl we keken naar de tekeningen van de reeks In een Saturnische wereld, hoorde ik deze woorden: “Voor mij zijn dit verluchte teksten, zoals in de handschriften uit de Middeleeuwen.” Ze leken inderdaad op bladen uit het notitieboek van een originele denker, die ook met visuele gaven was gezegend – een zeldzame combinatie. Wanneer ik het werk van AMVK bekijk, zie ik de sporen van iemand die vrij leest, niet volgens de quoteringen in de media, en die zoekend tekent, tot op het ogenblik dat blijkt: “Dit is nu voltooid.” Bij welke andere kunstenaar zou ik verzen van Verlaine in de tekeningen aantreffen? Bij welke andere kunstenaar doorleefde citaten van Marguerite Porete? Vettig monkelende teksten uit blotevrouwenblaadjes van de jaren 1950? Wie anders zou dat oude erfgoed zoeken en gebruiken? Maar ik hield ook van de eigen notities van de kunstenares. “Een heraldisch menselijk standpunt”, “overvloedig geluk”, dat zijn uitdrukkingen om over na te denken.

De verleiding is groot om dergelijke kunst conceptueel te noemen. Laat ik daarom niet vergeten te vermelden dat ik het werk mooi vind – de kleuren, de heel doeltreffende tekenstijl, de gelaagdheid.

En daarna, de aanblik van de zee, grijs en nevelig.

Meesteres van de Horizont, nog tot 27 mei in Mu.Zee, Oostende.