Wet en recht

Een eigentijdse schets van Jeanne d'Arc (1429)

Jeanne d’Arc werd op woensdag 30 mei 1431, na een proces vol vormfouten (aangestuurd door haar militaire tegenstanders, de Engelsen), levend verbrand op de Oude Markt van Rouen. In 1449 liet de Franse koning Karel VII een onderzoek voeren naar het verloop van dit proces, met het oog op een mogelijke rehabilitatie van Jeanne. Alle juristen en getuigen die nog leefden, werden ondervraagd. De tongen kwamen los.

Kanunnik Jean Manchon, die als notaris (griffier) optrad tijdens Jeannes verhoren, verklaarde: “Bij het noteren van dit genaamde proces werd ik vaak tegengewerkt door Mijnheer van Beauvais en de Meesters [voorzitter en rechters], die mij wilden dwingen op te schrijven wat zij bruikbaar achtten, niet datgene wat ik had gehoord. En wanneer er iets was dat hen niet beviel, verboden zij dat het werd genoteerd, zeggend dat dit het proces niet diende; toch schreef ik enkel op wat ik gehoord had en wist.” Later weigerde deze integere klerk nog het verslag te tekenen van een geheim verhoor waarbij hij niet aanwezig was geweest. Wanneer Manchon de dag beschrijft waarop Jeanne stierf, stuiten we in deze oude teksten plotseling op pure menselijkheid.

“Ik zag hoe Jeanne naar het schavot werd geleid; en er waren zeven- of achthonderd soldaten rond haar, met zwaarden en staven; zodat niemand met haar durfde te spreken, behalve Broeder Martin Ladvenu en Meester Jean Massieu. (…) Nooit heb ik méér geweend om iets dat mij overkomen is; en tot een maand nadien kon ik geen rust vinden. Daarom heb ik met een deel van het geld dat mij betaald was een klein missaal gekocht, zodat ik dat bij mij kon hebben en voor haar kon bidden.”

In 1452 en 1456 liet Paus Calixtus III nieuwe onderzoeken naar het proces en het leven van Jeanne voeren, die eens te meer veel boeiende en dramatische getuigenissen opleverden. Mensen die anders totaal onbekend zouden zijn gebleven, spreken plotseling in hun eigen woorden tot ons, herkenbaar als karakters, als medemensen: het is een wonderlijke historische sensatie.

Op basis van deze gegevens werd Jeannes veroordeling nietig verklaard. In 2012 viert men in Frankrijk haar zeshonderdste verjaardag.

3 gedachtes over “Wet en recht

  1. “Mensen die anders totaal onbekend zouden zijn gebleven, spreken plotseling in hun eigen woorden tot ons, herkenbaar als karakters, als medemensen: het is een wonderlijke historische sensatie.”
    — en ook wel opbeurend, dat een blog uit de 21e eeuw deze oude teksten weer onder onze aandacht brengt (tégen het grote vergeten: de wonderlijke wegen der menselijke overlevering)

  2. Bij Rockox was dat ook de bedoeling; de tijdgenoten zoveel mogelijk in hun eigen woorden te laten vertellen, in liedjes, in gerechtelijke documenten, in brieven. En in mijn romans heb ik ook een voorkeur voor de monoloogvorm: personages capteren tijdens ogenblikken van eerlijk nadenken, zonder de druk om zich beter voor te doen etc.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s