Mercators handschrift

G. Mercator, de juiste en verkeerde wijze om de pen vast te houden, 1540

“Immunis”: wie cursief schrijft, kan die zeven letters vormen zonder de pen van het papier te moeten halen. Bedenk hoeveel voordelen dit een klerk oplevert! En dan is er de vloeiende schoonheid van de ampersand.

Nu mijn handschrift achteruitgaat omdat ik vaker op klavieren schrijf, neemt mijn bewondering voor Gerard Mercators kleine verhandeling over cursief schrift nog toe. Dit was niet zomaar een spielereitje van de cartograaf: het cursief nam op landkaarten minder plaats in dan de Romeinse of gotische letter en oogde ruimtelijk en elegant. Het bood zowel wetenschappelijke als esthetische voordelen. Niet lang daarna namen ook belangrijke kunstenaars het door Mercator aangeprezen en onderwezen cursief over voor opschriften bij hun prenten. Het is bijna een vreemde gedachte voor me, dat deze stille kaartenmaker in mijn eigen woonplaats Leuven werkte aan zijn globes en wetenschappelijke instrumenten in brons en messing. Gerard Mercator is een bewijs te meer van de stelling dat de gaven in deze wereld simpelweg niet eerlijk verdeeld zijn. Het is lang niet altijd zo dat wie niet theoretisch begaafd is, dan wel praktisch zal uitblinken. Nee, regelmatig ziet men dat wie intellectueel zeer begunstigd is ook prachtige praktische oplossingen vindt.

En de biografie van Mercator zal me leiden naar de biografie van de miskende politicus Antoine Perrenot de Granvelle, voorspel ik alvast.

N. Crane, Mercator. De man die de aarde in kaart bracht, vertaald door J. den Bekker, Amsterdam, 2003.

The Treatise of Gerard Mercator. Literarum latinarum, quas Italicas, cursoriasque vocant, scribendarum ratio (Antwerp 1540), ed. J. Denucé, Antwerpen-Parijs, 1930.

8 gedachtes over “Mercators handschrift

  1. De esthetische kwaliteit van het handschrift hangt niet alleen van oefening af, wat uw opmerking over het schrijven op klavieren impliceert, maar in hoge mate ook van het gebezigde schrijftuig. Zo produceer ik met bic niets dan kattenkrabbels, maar met een scherp gepunt potlood of een welbepaald soort vulpen (waarvan de beschrijving mij hier te ver zou voeren) tegen het kalligrafische aanleunende, zeer wel leesbare krullen.

  2. Ik schrijf graag met een goed gepunt potlood, en met mijn Waterman. Inderdaad, met sommige schrijfinstrumenten levert men een extra esthetische inspanning. Ik herinner me nog hoe sierlijk mijn grootouders schreven; en ook ons werd op de lagere school aangeleerd om vloeiend te schrijven zonder hiaten. Op de middelbare school smokkelde ik echter Romeinse letters in mijn handschrift naar binnen, om te differentiëren, veronderstel ik – ik dacht niet praktisch na over de voordelen van het cursief. Dankzij Mercator nu wel.

  3. Doet me terugdenken aan de tijd in de lagereschoolbanken dat ik leerde schrijven met de kroontjespen (de pennestok met plume ballon) en het dus deed op de mala gubernatio. Pijnlijke moeten in de middenvinger. En hoewel ik tegenwoordig dolgelukkig ben met mijn Waterman-vulpen is het met mijn handschrift toch nooit echt goedgekomen.

  4. Pennenstok – daarmee heb ik voor mijn plezier nog geschreven als tiener. In Italië ontdekte ik de glazen pen, een Venetiaanse specialiteit. Zelf heb ik een eeltplekje op mijn rechter middenvinger, waar de pen tegen drukt – zeker ook van mala gubernatio 🙂

  5. Ben ik dan al zo veel ouder dan jullie ?
    Ik leerde nog schrijven met griffel op een leien bordje. We hadden ook zo’n een rond sponsje dat zo intrigerend rook… In het 2de studiejaar kwam dan ‘De Grote Dag’: “…et maintenant avec plûme et encre…”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s