Op 3 december verzorgt Alicja Gescinska voor het tijdschrift Dietsche Warande & Belfort een literaire avond in CC De Warande. Vijf Kempense schrijvers treden aan en lezen voor uit fonkelnieuwe verhalen. Het thema: muren die ons scheiden of verbinden. Hopelijk mag ik u daar die avond begroeten.

Muren: Kempense literaire avond met Koen Peeters, Leen Huet, Leo Pleysier, Toon Horsten en Alicja Gescinska.

Voor de eerste keer sinds maanden mag ik opnieuw een lezing over Pieter Bruegel geven. In strikt gecontroleerde omstandigheden. Ik kijk mijn materiaal na en ontdek dat de titel van de causerie, die ik al jaren gebruik, nu meer zegt dan ooit: Pieter Bruegel – Schilder in “een zeer zieke tijd”.

Maar het zal vooral fijn zijn om opnieuw te vertellen over Bruegels vlijmscherpe verstand, zijn humor, zijn gedrevenheid en zijn vindingrijkheid.

Een koerier bracht een boek aan huis. Coming Home, van de Phoebus Foundation. De Engelse vertaling van de catalogus van Oer. Ik blader langs de mooie afbeeldingen.

In het Engels lijkt een tekst die je geschreven hebt nieuw, anders, van iemand anders. Maar het gaat nog altijd grotendeels over Gustave Van de Woestyne en zijn wonderlijke memoires. “Ge moogt bohemer zijn,’ zei zijn moeder, “maar ge moogt toch niet overdrijven.” Wijze vrouw.

“Anno Domini 2020: we’re being driven by social media and mixed media; by social unrest, fear of the future; by the feeling of being poorly paid and deskbound or fodder for the cultural sector, the polite term for the entertainment industry.”

Ja, het lijken nu woorden van iemand anders, maar ik sta er pal achter.

“Ik keek rondom mij en zag dat er veel te schilderen was.” Die zin uit de memoires van Gustave Van de Woestyne heb ik altijd onthouden. Veel meer woorden maakt hij in zijn autobiografie niet vuil aan het uiteenzetten van zijn kunstzinnige ideeën.

Jaren geleden vond ik in een antiquariaat de lelijke, slordige uitgave uit 1979 van Van de Woestynes memoires: toch een kostbaar boek, door de schijnbaar naïeve, meeslepende herinneringen van de meester aan zijn broer Karel, de dichter, en aan de kunstenaarskolonie van Sint-Martens-Latem. Dat werd dan een hoofdstukje in Oud papier. Nu brengt het Davidsfonds tot mijn vreugde een nieuwe, verzorgde uitgave van het Memento op de markt, met een boeiende inleiding en nawoord, verklarende noten en een personenregister. En dus kunt u in alle rust genieten van dit juweeltje, dat de status van klassiek werk verdient. Misschien wenkt daarna een museum, om die fameuze schilderijen van Gustave eens aandachtig te gaan bekijken. Dat heeft bij mijn weten nog niemand zich beklaagd.

Bij het herschikken van mijn vaders boeken stuitte ik op dit fraaie titeltje. De originele druk uit 1969. Een mens leert alle dagen bij. Een leven lang heb ik enthousiaste gesprekken over Mercedes-Benz en zelfs Mercedes Jelinek gehoord, maar ik wist niet dat de ster van het merk een symbolische betekenis had. De drie lijnen die de ster vormen, staan voor de lucht, het land en de zee, alle drie veroverd door de verbrandingsmotor.

De strenge veiligheidsmaatregelen tegen het coronavirus in woonzorgcentra dwingen mij om Moederdag te vieren zonder mijn moeder te kunnen bezoeken. Wij hebben elkaar al weken niet meer zonder mondmasker gezien, we zijn gescheiden door plexiglas wanneer we elkaar voor een halfuurtje ontmoeten, we kunnen elkaars hand niet vasthouden, laat staan elkaar troosten of kussen.

Al de zwier en de vreugde en de bevrijding die Rubens in zijn schilderij toonde, lijken voorlopig uit deze zomer verdwenen.

Een vriendin zond mij een mooie papieren roodborst. Ik liet hem neerstrijken tussen de knobbelzwaan en de wulp, op het kastje van mijn grootmoeder. En, onvermijdelijk nu, bij de net afgekookte en verpakte mondmaskers.

Omdat de verjaardag van Martial Van Schelle ( 6 juli 1899-15 maart 1943) meteen volgt op die van mijn moeder, ontbeet ik met heerlijke slagroomtaart van gisteren. En daarna begaf ik me naar Van Schelles kapelletje, om met behulp van een foto en een tekst passanten te informeren over dit bijzondere leven van een atleet, een avonturier, een zakenman en een vrijheidsstrijder.

 

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde lanceert vandaag om 11 uur de nieuwe canon van de Nederlandse Letteren, met stevige aandacht voor het Vlaamse perspectief. Ik kijk er naar uit. Zoals het keuterboertje uit Oostrozebeke of Zichen-Zussen-Bolder zich honderd jaar geleden overweldigd kon voelen door de glorie en de arrogantie van de Franse letterkunde, zo kan de hedendaagse lezer uit het oog verliezen dat er nog iets anders bestaat dan Angelsaksische bestsellers, gepromoot door The Guardian. Maar lees je Gilliams, of Bloem, of Streuvels, of Michiels, dan merk je dat er in het Nederlands boeken geschreven zijn die staan als piramiden en kathedralen; dat ons Nederlands een prachtige, rijke taal is met een wonderlijke geschiedenis. En dan dat gedicht van Hadewych, over de hazelaar die durft te bloeien in de winter!

Rouwen heeft zijn zachtaardige kant. Mensen schrijven mooie berichten. Mooie brieven vallen in de brievenbus. Mensen bakken een quiche met asperges en zetten ze, geheel volgens de quarantainemaatregelen, af op de terrastafel. Ze brengen boeketten mee uit eigen tuin, rabarber, aardbeien, jonge sla. “Uit de couche,” familieuitdrukking, ik hoor het mijn grootvader ook nog zeggen. Of ze schenken je een mooi boek uit hun flora-collectie, en bloemenzaad. Blue boy korenbloemen. Ik kijk ernaar en herinner me opeens met een schokje dat mijn mevrouw Renaissance ook van korenbloemen houdt. Vroeger schreef ik verhalen. Juist ja, zo zat het.