Krampachtig

Een vreemde bedenking van recensent Jeroen Overstijns in de letterenbijlage van de krant vandaag. “Kanttekening: Tom Wolfe is met dit boek zijn houdbaarheidsdatum wel erg dicht genaderd. Het is amper nog geloofwaardig dat een 81-jarige een boek schrijft waarin personages een i-Phone gebruiken. Je verdenkt zo iemand er meteen van krampachtig jong te willen doen.”
Kijk eens aan. Dus een auteur van 81 schrijft best alleen over looprekjes, dementie en pampers? Net als een auteur van 71 en 61? Kan dat wel, dat de middelbare Nabokov een tienerpersonage opvoerde in Lolita?

Krampachtige leeftijdsdiscriminatie, wat mij betreft.

Woordspeling

Les affiches qui chantent tout haut. Na een week van gehoest, gekras, aspirine en Vicks liep ik met mistig hoofd naar de bakker, liet de bedroefde blonde weduwe een brood voor me inpakken en zag toen, aan het hekwerk rond een bouwwerf, een woordspeling die me blij maakte.

Zone

Tu lis les prospectus les catalogues les affiches qui chantent tout haut
Voilà la poésie ce matin et pour la prose il y a les journaux

Je leest folders prospectussen affiches die zingen van alle kanten
Dat is je ochtendpoëzie en proza vind je in de kranten

Guillaume Apollinaire, Zone, vertaald door Paul Claes, Druksel, Gent, 2012.

Zalven en slaan

Allegorisch portret van een kunstenares, ca. 1680, North Carolina Museum of Art, Raleigh

Wat lof verdienen niet sulckdanigh jonghe vrouwen
Die meer van wetenschap en Konst als traegheyt houwen,
Als daeghelijckx lanckx straet wat wandelen te gaen
Oft uren langh in huys voor ’t spieghel-glas te staen,
Als wel op jemants scheef gaen, letsel ofte rampen
te spouwen clapperny en daermed’ stets te schampen

C. de Bie, Het gulden cabinet van de edel vry schilder-const, 1661.

Kunst en natuur

P.P. Rubens en Osias Beert, Pausias en Glycera, Sarasota, Ringling Museum of Art (detail)

“Oorspronkelijk was het namelijk gebruik bij heilige spelen om kransen van twijgen uit te reiken. Later begon men te variëren met een bonte mengeling van bloemen, zodat ze elkaars geuren en kleuren zouden versterken. Dit gebeurde in Sikyon, dankzij de vindingrijkheid van de schilder Pausias en de door hem mateloos beminde kransenvlechtster Glycera. Hij schilderde haar werk na en zij daagde hem uit met vele variaties en zo ontstond er een wedstrijd tussen de kunst en de natuur. De schilderstukken van deze beroemde kunstenaar, op de eerste plaats de beroemde Kransenvlechtster, een schilderij van het meisje in kwestie, bestaan nog steeds. Dit vond plaats na de 100e Olympiade (380-377 v. Chr.).”

Plinius, De wereld. Naturalis historia, vertaald door J. Van Gelder, M. Nieuwenhuis en T. Peters, Amsterdam, 2004, p. 438.

Seicento

Het is prettig om een boek twintig jaar bij je te houden en er steeds nieuwe dingen in te ontdekken. De jonge kunsthistorica Stefania Bedoni overleed na een auto-ongeval in januari 1978: haar zus zorgde ervoor dat haar zeer degelijke thesis in boekvorm werd uitgegeven. En in 2012 lees ik erin over Bloemen-Brueghel, – Jan, de zoon van Pieter de Oude – , die aan het begin van de zeventiende eeuw in de Lange Nieuwstraat in Antwerpen huis De Meerminne bewoonde, maar die als jonge man vele jaren in Napels, Rome en Milaan doorbracht, de meeste daarvan in dienst van de integere en kunstminnende kardinaal Federico Borromeo.

Het is zelfs een genoegen om de bedachtzame en nijvere toon van het kunsthistorisch Italiaans te herontdekken. Per quanto riguarda l’educazione artistica di Jan … Si può supporre che …

Een mooie anekdote uit de oudere literatuur, geciteerd door de jonge schrijfster. ‘Blanc a proposito del soggiorno a Colonia dice: “Ce fut toutefois par un tableau de fleurs qu’il établit sa réputation à Cologne, ou du moins par un tableau où brillait par dessus tout un encadrement de fleurs et de fruits. C’était un jugement de Salomon … La reine de Saba présente un jour au roi d’Israel six fleurs de lys naturelles et six fleurs de lys artificielles, ces dernières si artistement imitées qu’il était fort difficile de les distinguer des véritables. Salomon, dans sa haute sagesse, lâche une abeille qui va droit aux fleurs naturelles.”‘

S. Bedoni, Jan Brueghel in Italia e il collezionismo del Seicento, Florence-Milaan, 1983, p. 15.

Oude meester

A. Terroir, Standbeeld van François-René de Chateaubriand, Combourg

Vanwaar dat verlangen in de herfst om bij nachtlamplicht oude Franse schrijvers te herlezen?
Le vrai bonheur coûte peu; s’il est cher, il n’est pas d’une bonne espèce.

(François-René de Chateaubriand, Mémoires d’outre-tombe)