Gisteren kwam ik, geheel onverwacht, m’n overgrootvader tegen in het Stadsarchief van Mechelen. Ik raadpleegde de nalatenschap van genealoog Octave Le Maire – een Kolenwoud aan stambomen – en stuitte op een tiental brieven die mijn overgrootvader hem schreef in 1924 en 1925. Wonderlijk. Le Maire ploos werkelijk alles uit over families die aan de zijne verwant waren, en zo kwam ik te weten dat ik tot Tak E van de familie Huet behoor. In het dichte struikgewas van verdere verwantschappen dook volgens Le Maire mogelijk nog een dertiende-eeuwse heilige op, een theorietje zo bizar dat ik er al twee dagen om grijns en glimlach. De sarcofaag van de heilige is in 1964 teruggevonden als drinkbak voor koeien.

De nieuwsbrief van het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte meldt me dat prof. Wim de Pater is overleden. De geestigste man van wie ik ooit les heb gekregen. Aan zijn cursus Taalfilosofie bewaar ik de beste herinneringen van mijn tijd aan de KULeuven. Omdat hij pater De Pater was, noemde hij zichzelf de Pater in het kwadraat, terwijl collega’s hem naar eigen zeggen wel eens begroetten met “Hi, homoniem.” En plotseling denk ik ook weer aan de autokleur en het woord chinchillagrijs, een van de talrijke sprankelende voorbeelden uit zijn lessen taalfilosofie. Neem ik hiermee afscheid? Dan is dit performatief taalgebruik. Maar vooral toch dankbaarheid.

Het rouwbericht.

‘Na je dood blijf je niet alleen achter in de herinneringen van je dierbaren, maar ook in de textuur en het DNA van kunstwerken die je dierbaar waren.’

Schrijft Joost Zwagerman in zijn nieuwste boek, De stilte van het licht. En die zin treft me.

Zoals de meeste goede boeken (Winnie The Pooh, The Wind in the Willows, The Little White Horse) beginnen Hilda’s avonturen met een landkaart van haar omgeving. De oude brug, de ruïnes, het blauwe sparrenbos, de wildernis: ziedaar het soort aanduidingen dat ik graag op een kaart zie staan. In dat eerste album is ook een grote tekening van Hilda’s bureautje opgenomen. Ik betrap me er op dat ik daar gemakkelijk tien minuten glimlachend naar kan zitten kijken. Haar werktafel met een lamp, bekers vol potloden, een boek om dingen in op te zoeken, vellen met schetsen, een bord met een koekje en wat kruimels, planken met nog meer boeken, een wandrek met bordspellen, wonderlijke keien, een pop, een radio. Er is niet veel nodig om gelukkig te zijn en avonturen te beleven. Haar baretje hangt over de leuning van haar stoel, haar trui ligt op de grond, haar hertvos Takkie (een jonge vos met een gewei) ligt onder haar bureau te soezen.

Hilda, mijn nieuwe heldin voor Stripgids. Lees de rest in het nieuwe nummer van dit prachtblad.

Een attent familielid bezogde me een foto van mijn grootvader die ik niet kende. Hij was een fotogenieke man, vind ik, en hier zie ik zijn ogen echt spreken.

(Negenhonderdste bericht. Hij moedigde me aan bij het schrijven, dus dit komt mooi uit.)

Bootje glijdt voorbij. In een landschap. Op een schilderijtje van 14 op 19 cm. Gemaakt door Antonello da Messina. Rond 1460. Dat is de optische oogst van vandaag.

Archeoloog gemarteld, onthoofd en opgehangen in Palmyra. Deze Belgische kunsthistorica weet genoeg.
Ik sla een boek open uit de derde eeuw na Christus en lees: “Wie schilderkunst minacht, is onrechtvaardig tegenover de waarheid; en hij is ook onrechtvaardig tegenover al de wijsheid die aan dichters is geschonken – want dichters en schilders leveren een gelijke bijdrage aan onze kennis van de daden en het uiterlijk van helden.”
En ik voel me dankbaar om die oude woorden.

Philostratus, Imagines, Book I, p. 3.

We betraden het terrein en hoorden een engelenstem: Cécile McLorin Salvant. Ze klonk als Ella Fitzgerald en als zichzelf en ze bracht in haar set een enkel Frans chanson, van Barbara, dat me deed verlangen naar meer. Aangezien er weinig is waarin ik meer geloof dan dat men kunstenaars moet steunen, kocht ik meteen een CD van haar, Woman Child. Hierop vertolkt ze ook een Frans gedicht  Le front caché sur tes genoux… Volg die vrouw!

Maar we dwaalden over het natte gazon voor een van de slechts twee dokters op deze wereld die me gelukkig maken: Dr. John (de andere is Hook). Eigenlijk kon ik maar amper geloven dat de voodoomeester zich op hetzelfde adres bevond als ik. Hij begaf zich fragiel naar zijn diepblauwe vleugelpiano en deed bepaald geen moeite om het publiek op te vrijen, wat ik waardeerde. Zijn fraaie solo’s gingen onopgemerkt voorbij, het publiek beloonde alleen de blazers (met uitstekende Belgische inbreng). Maar The last of the best liet de zon in het water schijnen, gromde even meeslepende als laconieke bindteksten en voerde de zaal doeltreffend naar een apotheose – ingeleid door Cécile McLorin, die When the saints met hem zong. Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart, inderdaad.

En ja, er was een bonus. Dr. John speelde muziek van Louis Armstrong, dus ik had niet durven te hopen dat ik een van mijn lievelingsliederen uit zijn eigen repertoire zou horen. Hij bracht het toch. Such a night!  Hij moet wel gedacht hebben: de dames houden ervan, dus hey, waarom niet.  Geluk is per slot van rekening helemaal niet zo moeilijk.

Ik trek een boek uit de kast. Paul Hymans, Fragments d’histoire, 1940. Met een foto van de kwieke auteur, en een opdracht. Naast verschillende hoofdstukken over de Belgische politiek in de negentiende eeuw en tijdens de Eerste Wereldoorlog vind ik grappige beschouwingen over de eerste regent van België, meneer Surlet de Chokier, fokker van merinosschapen in Gingelom. En tot slot een bijzonder mooi klein sfeerbeeld uit juni 1923, met in de hoofdrol vijf eeuwenoude olmen in het Warandepark in Brussel, die stierven na een te droge zomer. Paul Hymans woonde in de buurt en mijmerde over de genius loci.

“Pas in 1849 omsloot men het tot dan toe met een landelijke haag omzoomde park met een ijzeren gordel. En men rookte er niet, vroeger, uit hoffelijkheid om de dames niet te storen, en uit hygiëne om de zuivere lucht, bestemd voor ouderlingen, kinderen en herstellenden, niet te bederven… Het vergde een lang debat om het park open te stellen voor rokers. Een gemeenteraadslid, liefhebber van sigaren, stelde beschroomd voor om het roken er toe te laten vanaf elf uur ’s morgens. Het verzet was hevig. Maar de radicaalste oplossingen triomfeerden uiteindelijk, dankzij burgemeester Charles de Brouckère, die in een antwoord aan een verdediger van de antieke gebruiken uitriep: “Roken is niet langer een gebrek aan hoffelijkheid, door hun hoepelrokken zijn de dames steeds zo ver van ons verwijderd dat de geur van tabak hen niet meer kan hinderen!”